Opšti podaci: Gradska biblioteka "Vladislav Petković Dis" ima fond od 150.000 knjiga. Godišnje biblioteka prinovi oko 5.000 novih knjiga i oko 40 naslova periodike. Stalnih članova u proseku godišnje ima do 5.000 (1.500 u dečjem, 2.500 u odraslom i 500-600 u odeljenjima na terenu). Godišnje pruži više od 100.000 raznih vrsta usluga korisnicima. Pečat ovoj biblioteci daju značajni legati i stara i retka knjiga. Izdvajamo legate učitelja Božidarke i Milivoja Filipovića koji broji oko 4.000 bibliotečkih jedinica, legat zavičajca Jovana Davidovića sa oko 2.000 bibliotečkih jedinica knjižne i neknjižne građe, zatim Siniše Paunovića sa knjigama, rukopisima, fotografijama i drugom građom.

Biblioteka je 1970. godine dobila oko 2.000 knjiga na ruskom i francuskom jeziku od porodice Nataše i Mišela Berte iz Tonona pa je to danas vredan legat.
U zaostavštini bračnog para Filipović nalaze se značajna izdanja srpske i svetske baštine s kraja 19. i s početka 20. veka kao i vredni naslovi periodike. Neka od tih izdanja nema ni Narodna biblioteka Srbije. Legator Jovan Davidović sakupljao je rečnike naroda sveta, pa biblioteka danas ima knjiga i rečnika na 96 jezika. Tu su mnoge vredne knjige iz 18. i 19. veka. Najstarija knjiga na srpskom jeziku koju biblioteka poseduje jeste "Istorija sveslovenskih naroda" Jovana Rajića izdata u Beču 1799. godine. Među vrednim delima je "Biblia sacra" iz 16. veka.
Gradska biblioteka otvorila je, u duhu sa vremenom, javni internet klub besplatno za čitaoce, kao i čitaonicu sa knjigama, časopisima i audio-video kasetama za one koji znaju francuski jezik. Kao članica velike porodice Narodne biblioteke Srbije, biblioteka u Čačku zauzima istaknuto mesto po svojim dometima i kulturnoj misiji.
Pečat biblioteci sigurno daje njeno zavičajno odeljenje gde se sabiraju svi pisani tragovi o Čačku i čačanskim stvaraocima, gde osim knjige mesto dobijaju i CD-ei, kasete, mape, rukopisi, razglednice i drugi neknjižni materijal. Ovo odeljenje broji oko 5.200 bibliografskih jedinica knjiga, vredne plakate i dokumentaciju za svaku vrstu istraživanja.
Rad u biblioteci je unapređen uvođenjem kompjutera, pa se skoro sve knjige nalaze u bazi i dostupne su korisnicima.

Kulturno-prosvetna delatnost

Od 1964. godine Gradska biblioteka organizuje pesničku manifestaciju "Disovo proleće" koja je danas jedna od najstarijih priredaba u Srbiji i podleže finansiranju od strane Ministarstva za kulturu. Na Disove svečanosti za 39 godina dolazili su najeminetniji književni stvaraoci i kritičari, glumci, muzičari i druga imena iz sveta kulture, kako nekadašnje SFRJ, tako i danas sa srpskog govornog područja. Disovo priznanje, koje je prvobitno bilo formulisano kao "Gost Disovog proleća", a od 1999. godine to je Disova nagrada, dobili su: Vasko Popa, Miloš Crnjanski, Desanka Maksimović, Ivan V. Lalić, Matija Bećković, Branko V. Radičević, Branislav Petrović, ljubomir Simović, Milosav Tešić do Miroslava Maksimovića laureata za 2002. godinu. Osim glavne - Disove nagrade - postoji od 1979. godine konkurs za mlade koji je danas takođe jugoslovenskog karaktera. Ovaj konkurs podstiče mlade pesnike, a od stručnog žirija nagrađuje se najbolji rukopis, koji potom Biblioteka štampa kao prvu knjigu. Do sada je u posebnoj ediciji "Tokovi" objavljena 21 knjiga. Prve knjige u Čačku objavili su Živorad Nedeljković (danas priznat pesnik, prošlogodišnji dobitnik Zmajeve i nagrade Branko Miljković), zatim Vladeta Kolarević, Milen Alempijević, Olivera Vuksanović, Jelena Marković. Knjige Jelene Radovanović iz Bora (2000) i Jovana Popovića iz Pančeva (2001) dobile su potom nagradu "Branko Radičević" koju dodeljuje Društvo književnika Vojvodine za pesnike do 29 godina i prvu knjigu.

Postoji još tri kategorije konkursa u okviru manifestacije "Disovo proleće" : jugoslovenski konkurs za esej o Disu, konkurs za učenike osnovnih i srednjih škola sa područja Moravičkog okruga za poeziju i prozu. Na ovaj način Disove svečanosti na najbolji način neguju i podstiču stvaralaštvo, uz napomenu da svi nagrađeni imaju priliku da javno nastupe, da im se radovi objave u listu "Disovo proleće", do promocije knjige u medijima i na književnoj sceni.

"Disovo proleće" podstiče i likovno stvaralaštvo. Bibliteka sa Domom kulture organizuje likovnu izložbu "Prolećni anale" (do sada je održano šest), kao i koncerte klasične muzike poznatih umetnika i učenika čačanske muzičke škole. Disove svečanosti traju od marta do kraja maja, kulturni su gigant Čačka, i imaju značajno mesto u srpskoj kulturi. Deo svečanosti odvija se u Zablaću, po školama ili se promocije vrše u drugim gradovima Srbije (Beograd, Užice, Pančevo...). Uz bogatu izdavačku delatnost, manifestacija je prepoznatljiva i menja kulturni milje sredine, ali i šire.

Osim ove glavne manifestacije, Gradsku biblioteku "Vladislav Petković Dis" odlikuje bogata kulturno-prosvetna delatnost. Godišnje se upriliči od 15-20 književnih večeri, promocija i izložbi (književne večeri posećuje od 100-600 posetioca). Reč je o promocijama značajnih dela tekuće izdavačke produkcije, ali i obeležavanju godišnjica velikana pisane reči (Aleksandar Sergejevič Puškin, Isidora Sekulić, Žak Prever, Sto godina štamparstva u Čačku...). Velika pažnja posvećuje se zavičajnoj baštini i stvaraocima iz Čačka. Početkom svake godine Zavičajno odeljenje organizuje izložbu "Štampana reč" gde se predočava javnosti ono što je u prethodnoj godini štampano u čačanskim štamparijama. To čini više od sto naslova knjiga, časopisa, plakata, pozivnica i drugog pisanog materijala. Da bi podstakla likovno-grafički izgled publikacija, biblioteka je ustanovila nagradu "Isailo A. Petrović" po imenu prvog čačanskog štampara (1898). Takođe se za knjigu godine dodeljuje nagrada "Danica Marković". Čuvajući imena svojih zavičajnih velikana, biblioteka podstiče i druge da budu kreativni u svom poslu i da brinu o lepoti kako sadržaja tako i forme knjige.
Poseban segment rada predstavljaju najmlađi. Posle više godina obnovljene su posete pesnika najmlađim čitaocima (gostovali Mošo Odalović, Zorica Kuburović). Predstoji ideja da se organizuju i posete pozorišnih trupa i više propagira čitanje kod mladih gde postoji osetan pad čitalačke publike.
U okviru projekta "Kultura bez granica", Gradska biblioteka organizuje upoznavanje svoje čitalačke publike sa stvaralaštvom drugih naroda i civilizacija. Tako su organizovane izložbe i književno veče posvećeno nemačkoj, ruskoj, francuskoj i iranskoj kulturi. Postoje dobre kulturne veze sa Ruskim domom (gostovali u Beogradu), Gete institutom, Francuskim kulturnim centrom (u poseti je bio ambasador Francuske gospodin KELER), španskom i grčkom ambasadom.
Svoju prosvetnu misiju biblioteka vidi i van ustaljenih čitalačkih grupa, pa već nekoliko godina sarađuje sa Okružnim zatvorom i održava predavanja iz religije, književnosti i kulture u ovoj sredini.

Izdavačka delatnost:

Znajući da samo napisana reč ima trajnost, biblioteka se opredelila da i na ovom polju da svoj doprinos. Kao izdavač čačanska biblioteka potpisuje oko 120 knjiga, časopisa i kataloga, neguje više edicija. Disove svečanosti prate edicije "Knjiga gosta", "Tokovi", Katalog izložbi kao i list "Disovo proleće" (izašlo 33 broja). U ediciji Knjiga gosta objavljeno je 28 knjiga dobitnika Disove nagrade od Miloša Crnjanskog do M. Maksimovića, a edicija "Tokovi" broji 21. knjigu.
Zavičajna bibliografija bogata je sa 10 knjiga (bibliografija Stevana Lukovića, Danice Marković, časopisa "Vrelo", majora Nikole A. Kosića). U ovoj ediciji od kapitalnog značaja je knjiga Marije Orbović "Čačansko štamparstvo i izdavaštvo 1833-1941" nagrađena nagradom "Stojan Novaković" za 1999. Posebna edicija "Vrela" (objavljeno četiri knjige) posthumno objavljuje dela iz zaostavštine zavičajnih stvaraoca. Biblioteka u ediciji "Sunčanik" štampa knjige poezije i proze savremenih stvaraoca, a izložbe laureata "Disovog proleća" i knjiga prate bogati katalozi i prilozi za bibliografiju (Božidar Timotijević, Novica Tadić, Miroslav Maksimović, Milosav Tešić, Siniša Paunović). U nameri da podstakne struku, Biblioteka je ustnaovila časopis "Glas biblioteke" i do sada je štampano 9 brojeva.
Posebnim uspehom Biblioteka smatra organizovanje naučnog skupa (2000) o pesništvu Vladislava Petkovića Disa, i objavljivanje zbornika radova "Disova poezija" (2002). Ovaj projekat realizovan je sa Institutom za književnost i umetnost iz Beograda. Sa izdavačkom kućom "Rad", biblioteka je izdala "Pesme" Stevana Lukovića (2002) povodom 125. godina od rođenja ovog pesnika. Vredna pomena je knjiga mr Jelene Kovačević "Ruske teme u Srpskom književnom glasniku 1901-1914" objavljena povodom sto godina od izlaska ovog najznačajnijeg srpskog časopisa. Biblioteka je bila i domaćin bibliotekarima Srbije 2000. godine i organizator savetovanja o stanju i perspektivama zavičajnih zbirki. Pesnici Miroslav Tešić (2001) i Miroslav Maksimović (2002) poverili su biblioteci nove rukopise za objavljivanje pa se može reći da je biblioteka uz prethodna izdanja, kao izdavač veoma prisutna u srpskoj književnosti i istoriji književnosti.
Sem toga od 2000. godine ustanova ima svoju internet prezentaciju i sopstveni sajt www.cacak-dis.org.yu i e-mail adresu, veoma sadržajne i posećene.

Zaključak: Spajajući staro sa novim, negujući sopstvenu i kulturu i stvaralaštvo drugih, biblioteka je postala stub kulturnog i prosvetnog života u Čačku i široj okolini, i duboko se ugradila u kulturu srpskog naroda. Okupljajući poklonike narodnog stvaralaštva (istraživače, etnografe, frulaše), pesnike, pisce, kritičare i naučnike, biblioteka na najbolji način čuva tradiciju i odgovara savremenim kretanjima u društvu i kulturi.

Zato su njeni programi veoma posećeni i za svačiju dušu i stepen obrazovanja. Svoje sadržaje prilagođava svim generacijama, lepeza njene delatnosti je razgranata i bogata i zaslužuje poverenje ljudi koji je nominuju za prestižnu Vukovu nagradu. Uz sve to, čačanska biblioteka i bibliotekari rade u otežanim uslovima, bez svoje zgrade, u četiri fizički odvojena prostora u gradu. Ulažući ogromni intelektualni i fizički napor 23 zaposlena radnika u biblioteci nametnuli su se kulturnoj javnosti Čačka i Srbije i zaslužuju svaku pohvalu i nagradu na vukovskom putu čuvanje pisma i jezika, i unapređenju kulture srpskog naroda.